بررسی اثرات زیستمحیطی بندهای آبگردان هجده نهر ولایت بلخ
الكلمات المفتاحية:
بندهای آبگردان، پیامد زیست محیطی، سیلخیزی، هجدهنهر، مدیریت حقآبهالملخص
چکیده
افغانستان به دلیل اقلیم نسبتاً خشک، محدودیت بارندگی و توپوگرافی شیبدار، با چالشهای جدی در مدیریت منابع آب مواجه است. از اینرو، احداث بندها و سازههای کنترولی آب نقش مهمی در توسعه اقتصادی، مدیریت سیلابها و توزیع منابع آبی ایفا میکند. با وجود اهمیت اقتصادی این سازهها، ارزیابی پیامدهای زیستمحیطی آنها نیز از ضرورتهای اساسی مدیریت پایدار منابع آب به شمار میرود. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات زیستمحیطی سه بند آبگردان نهرشاهی، ثمرقندیان و بنگاله در حوزه هجدهنهر ولایت بلخ انجام شده است. این تحقیق با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانهای و میدانی صورت گرفته است. جامعه آماری شامل ساکنان و بهرهبرداران مناطق تحت تأثیر این بندها بوده و نمونهها با استفاده از روش نمونهگیری خوشهای فضایی انتخاب شدهاند. دادهها از طریق پرسشنامه محققساخته، مصاحبه و مشاهده میدانی گردآوری و تحلیل شدهاند.یافتههای تحقیق نشان میدهد که بندهای آبگردان مورد مطالعه تأثیر قابل توجهی در کاهش خسارات ناشی از سیلاب، تسهیل مدیریت و توزیع آب، کاهش منازعات مرتبط با حقابه، حفظ بخشی از تنوع زیستی منطقه و بهبود مدیریت کانالهای آبیاری داشتهاند. همچنین نتایج نشان میدهد که این سازهها به دلیل ماهیت انحرافی و تنظیمی خود، نقشی در افزایش مخاطرات لرزهای منطقه نداشتهاند. با این حال، تأثیر آنها بر تغذیه آبهای زیرزمینی، توسعه گردشگری و تحقق کامل عدالت در توزیع حقابه محدود ارزیابی شده است. در مجموع، بندهای آبگردان هجدهنهر نقش مؤثری در بهبود مدیریت منابع آب و کاهش برخی چالشهای زیستمحیطی و اجتماعی منطقه ایفا کردهاند، اما ارتقای کارایی آنها مستلزم برنامهریزی و مدیریت تکمیلی است.
التنزيلات
